Trên giấy, luật sư đều bình đẳng trước pháp luật. Nhưng bước ra đời thực, bức màn sân khấu kéo lên mới lộ hai vai diễn: một bên cãi luật để sống, một bên ở trong quyền lực nên được luật che chở. Cùng cầm chứng chỉ hành nghề, nhưng số phận khác nhau như người đi trên dây với người ngồi trong pháo đài. Luật sư độc lập bảo vệ thân chủ, nhưng nhiều khi lại phải tự bảo vệ mình trước sức ép từ bộ máy. Chỉ cần va vào lợi ích địa phương, họ có thể bị gây khó dễ, bị đe dọa, bị bủa vây bằng đủ thứ “đúng quy trình”. Còn luật sư nằm trong hệ thống — mang quân hàm, sắc phục hay quyền lực hành chính — thì câu chuyện lại khác. Khi quyền lực vừa là áo giáp vừa là tấm khiên, ai dám dễ dàng chạm vào?
Châm biếm ở chỗ, nghề sinh ra để bảo vệ công lý lại phân tầng như chế độ đặc quyền. Một luật sư đứng ngoài hệ thống có thể bị một ông chủ tịch xã gây áp lực; một luật sư thuộc hệ thống thì nhiều khi chính cấp cơ sở phải dè chừng. Cùng là luật sư, nhưng có người phải đối mặt quyền lực, có người chính là một phần quyền lực. Vấn đề vì vậy không còn là luật sư công hay tư, mà là ranh giới giữa người được hệ thống chống lưng và người phải chống lại hệ thống. Khi công lý bị chia theo vị thế, bình đẳng trước pháp luật chỉ còn là khẩu hiệu treo tường.
Nếu một nghề bảo vệ quyền con người cũng bị phân hạng bởi quyền lực, câu hỏi đáng sợ hơn xuất hiện: pháp luật đang phục vụ công dân, hay đang phục vụ những ai đứng trong vòng tròn miễn nhiễm?
https://www.facebook.com/share/p/1Bf25g6tgp/
