Góc nhìn về việc đề xuất huy động vàng trong dân dưới lăng kính „thuyết âm mưu“ thường xoay quanh một kịch bản đầu tư mang tính rủi ro cao, nơi tài sản của người dân trở thành chiếc phao cứu sinh cho những tính toán sai lầm.
Theo giới quan sát, các đòn bẩy tài chính từ các đại dự án thua lỗ như than đá, điện lực hay hạ tầng không đơn thuần là sự yếu kém về quản lý, mà là một „hố đen“ ngân sách được dự báo trước. Khi các nguồn lực truyền thống cạn kiệt, việc nhắm vào lượng vàng khổng lồ đang nằm im trong két sắt của người dân, ước tính lên đến hàng trăm tấn, chính là bước đi tiếp theo của một kế hoạch gom tài sản quy mô lớn.
Bản chất của vàng là hầm trú ẩn an toàn cuối cùng của người dân trước lạm phát và biến động kinh tế. Khi dòng vốn này bị „chuyển hóa“ thành tiền mặt để đổ vào các siêu dự án, nó sẽ bị cuốn vào vòng xoáy của các cơ chế vận hành kém hiệu quả.
Những người hoài nghi cho rằng, danh nghĩa „đầu tư phát triển quốc gia“ thực chất là một bình phong để hợp thức hóa việc chuyển giao rủi ro: Nhà nước lấy tài sản thực có giá trị bền vững của dân, đổi lại bằng những lời hứa hẹn lợi nhuận trên giấy tờ từ các dự án vốn đã có lịch sử „làm đâu lỗ đó“.
Hậu quả của kịch bản này là một sự dịch chuyển tài sản đảo ngược. Vàng của dân biến thành xi măng, sắt thép và những khoản nợ xấu của các tập đoàn quốc doanh. Khi các dự án tiếp tục „tan hoang“, tài sản biến mất, còn người dân trắng tay nắm giữ những chứng chỉ vô giá trị. Đây chính là lý do vì sao tâm lý „giao trứng cho ác“ luôn xuất hiện mỗi khi có đề xuất chạm vào hũ vàng của nhân dân.
