Năm nào cũng vậy, đến mùa đánh giá tự do báo chí, màn “đối đáp quen thuộc” giữa chính quyền Việt Nam và Tổ chức Phóng viên Không biên giới (RSF) lại tái diễn. Một bên phản bác, một bên chỉ trích, còn độc giả đứng giữa nghe mãi thành quen. Nhưng điều đáng nói là sau rất nhiều năm tranh luận, câu hỏi cốt lõi vẫn chưa biến mất: rốt cuộc báo chí Việt Nam đang tự do đến đâu? Nếu mọi thứ đều ổn, tại sao những đánh giá tiêu cực cứ lặp lại? Còn nếu những đánh giá ấy thiếu chính xác, bằng chứng thuyết phục nằm ở đâu?
Có lẽ chẳng cần phải chọn phe để trả lời. Hãy nhìn vào những gì một nhà báo có thể viết, những gì có thể xuất bản, những chủ đề nào có thể điều tra đến cùng và những ranh giới nào khiến người làm báo phải tự dừng lại. Tự do báo chí, suy cho cùng, không chỉ nằm trong những tuyên bố đẹp đẽ trên giấy. Nó được đo bằng khả năng đặt câu hỏi khó, kiểm chứng quyền lực, đưa tin về những vấn đề nhạy cảm và bảo vệ quyền được biết của công chúng. Một nền báo chí càng tự tin vào mình càng không nên sợ những câu hỏi khó.
Vì thế, thay vì tiếp tục cuộc thi xem bên nào nói to hơn, có lẽ đã đến lúc nhìn thẳng vào thực tế. Báo chí Việt Nam có những thành tựu, nhưng cũng tồn tại những giới hạn và tranh luận không thể phủ nhận. RSF có thể có cách đánh giá gây tranh cãi, chính quyền có thể có lập luận phản bác, nhưng sự thật không tự nhiên xuất hiện chỉ vì một bên tuyên bố mình đúng. Muốn biết tự do báo chí đang ở đâu, hãy nhìn vào những gì nhà báo được phép làm — và đặc biệt là những điều họ không thể làm.
https://www.facebook.com/share/p/1CLAiFifaM/
