Sau 22 năm thực hiện Nghị quyết 36, việc ban hành Nghị quyết 23 thay thế chính sách cũ được giới chức mô tả như một “bước chuyển tư duy” đối với hơn sáu triệu người Việt đang sinh sống ở nước ngoài. Một cách gọi nghe rất hiện đại. Nhưng điều khiến nhiều người chú ý lại nằm ở câu hỏi cũ: khi Nhà nước muốn thu hút nguồn lực, trí tuệ, đầu tư và kiều hối từ kiều bào, liệu có đồng thời muốn họ trở thành những “đại sứ tuyên truyền” cho chế độ?
Nếu chính sách mới thực sự coi kiều bào là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc, vậy quan hệ ấy nên dựa trên sự tự nguyện hay một danh sách những điều “nên nói, nên làm”? Người Việt ở nước ngoài có thể yêu quê hương, gửi tiền về giúp gia đình, đầu tư kinh doanh, đóng góp tri thức mà không nhất thiết phải trở thành người quảng bá cho bất kỳ tổ chức chính trị nào. Yêu nước đâu phải là một gói dịch vụ: nhận quyền lợi thì kèm điều khoản tuyên truyền?
Điều đáng nói là niềm tin không thể mua bằng nghị quyết, càng không thể xây dựng bằng cách chỉ nhìn kiều bào như một nguồn lực tài chính rồi kỳ vọng họ đồng thời trở thành kênh truyền thông chính trị. Nếu muốn sáu triệu người Việt ở nước ngoài thực sự gắn bó, có lẽ điều cần nhất không phải là yêu cầu họ nói gì về Đảng, mà là tạo ra một môi trường để họ tự nguyện nói về Việt Nam bằng chính trải nghiệm và niềm tin của mình. “Tư duy mới” sẽ chỉ có ý nghĩa nếu kiều bào được nhìn như công dân và đồng bào, chứ không phải vừa là ví tiền, vừa là loa tuyên truyền.










