Việc ông Nguyễn Văn Cảnh, Đại biểu Quốc hội đoàn Bình Định, tiếp tục tái đắc cử lần thứ 3 vào Cơ quan Lập pháp của Việt Nam Khóa 16 đã gây ra tranh luận về tiêu chuẩn và chất lượng của người Đại biểu Nhân dân.
Với một danh sách dài các đề xuất “ngớ ngẩn” như: mặc áo dài ngũ thân đi làm, đổi nhà gần ga Metro để giảm tắc đường, thậm chí là đốt thẻ Visa cho người âm thay vì vàng mã…, ông Cảnh đã là một ĐBQH “tấu hài” giữa Nghị trường nơi đòi hỏi sự nghiêm túc.
Theo giới quan sát chính trị, sự hiện diện bền bỉ của ĐBQH Cảnh là một minh chứng sống động cho lỗ hổng của quy trình “Đảng cử dân bầu” đã và đang bị chi phối bới các nhóm lợi ích đứng sau bức màn nhung đỏ.
Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ cử tri chua chát cho rằng: thà có đại biểu Cảnh – người chỉ nói những chuyện “tào lao, gây cười” còn hơn những đại quan tham “miệng Nam mô, nhưng bụng bồ dao găm”.
Đó là các trường hợp như cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long nhận hối lộ 2,2 triệu Mỹ kim giữa đại dịch Covid.19, hay bà Hoàng Thị Thúy Lan – Bí thư Vĩnh phúc…, là những kẻ từng thề thốt liêm chính trước Quốc hội rồi lại chính là những kẻ trục lợi trên xương máu đồng bào.
Tâm lý “chọn cái rác thay vì cái độc” như vừa kể đã phản ánh một thực tế đau lòng: tiêu chuẩn đạo đức và năng lực của các ĐBQH đã xuống thấp đến mức người dân sẵn sàng chấp nhận các đại biểu có sức “khỏe tâm thần” còn hơn các đảng viên lãnh đạo tham nhũng.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn ông Nguyễn Văn Cảnh như một người có vấn đề về thần kinh hay một “anh hề” trên nghị trường thì có lẽ chúng ta đã quá ngây thơ.
Câu chuyện thăng tiến thần tốc và bền bỉ của ông Cảnh tại Bình Định, một địa bàn chiến lược của gia tộc cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và cố chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà. Điều đó đã hé lộ một bản đồ quyền lực phức tạp hơn người ta nghĩ.
Ông Nguyễn Văn Cảnh đã từng trúng cử ĐBQH Khóa 13 với tư cách ứng viên tự do, và chưa phải đảng viên, rồi nhanh chóng vào Đảng rồi trụ vững qua 3 nhiệm kỳ liên tiếp bất chấp mọi chỉ trích của công luận.
Giới thạo tin cho rằng, cũng giống như trường hợp ông Hoàng Hữu Phước, là đệ tử của ông Tư Sang, thì sự tồn tại của ông Cảnh chính là một quân bài trong cuộc chơi của các “nhóm lợi ích” cấp cao trong Đảng.
Nhất là khi ông Ba Dũng vẫn được coi là người có mối thâm tình mật thiết với Tổng Bí thư Tô Lâm, thì tấm thẻ ĐBQH của ông Cảnh giống như một tấm “kim bài miễn tử”, thách thức tất cả.
Vấn đề nghiêm trọng hơn nằm ở lỗ hổng pháp lý mà các ĐBQH như Trương Trọng Nghĩa hay Trần Du Lịch từng thẳng thắn chỉ ra: quy trình kiểm tra sức khỏe và năng lực ứng viên ĐBQH quá lỏng lẻo.
Một hệ thống cho phép những cá nhân có biểu hiện tâm lý bất thường, hoặc có những đề xuất xa rời thực tiễn đời sống nhân dân liên tiếp đắc cử ĐBQH là một lỗi hệ thống nghiêm trọng về tính chính danh.
Khi cái ghế đại biểu trở thành món quà trao đổi giữa các thế lực chính trị trong Đảng hoặc là nơi để các đệ tử thân tín “tá túc”, thì vai trò giám sát tối cao của Quốc hội sẽ chỉ còn là hình thức.
Sự “trơ gan cùng nguyệt tuế” của ông Nguyễn Văn Cảnh là sự thách thức của cả một hệ thống chính trị độc đảng luôn ưu tiên lòng trung thành phe phái hơn là trí tuệ cần có từ một ĐBQH của Nhân dân.
Nếu quy trình lựa chọn đại biểu không được coi trọng các chuẩn mực về đạo đức và năng lực mà đang bị đang bị lu mờ trước sức mạnh của các „nhóm lợi ích“. Thì Quốc hội Việt nam sẽ tiếp tục là tổ chức bù nhìn như từng thấy.
Nó phơi bày một sự thật trần trụi: quyền lực thực sự không nằm ở lá phiếu của cử tri, mà nằm ở những mối quan hệ “hậu duệ, tiền tệ và quan hệ” đang âm thầm chi phối thượng tầng chính trị ở Ba Đình.
Trà My – Thoibao.de
